Historia gminy

strona gmina sanok p._strona_2_obraz_0006 (1)Gmina Sanok może poszczycić się bardzo długą historią. Według badań archeologicznych przeprowadzonych na terenie gminy, została potwierdzona hipoteza, że ziemie te zamieszkane były już w epoce kamienia. Świadczą o tym liczne znaleziska, takie jak: kamienne motyki z Bykowiec i toporek z Prusieka. Inne znaleziska pochodzą z epoki neolitu i wczesnego brązu, natomiast monety rzymskie i celtyckie wskazują na późniejsze kontakty handlowe z Cesarstwem Rzymskim i plemionami celtyckimi. Pierwsza wzmianka o gminie wiejskiej Sanok, w czasach nowożytnych, pochodzi z XII-wiecznego ruskiego „Latopisu hipackiego”. Wtedy to tereny te, będące we władaniu książąt ruskich, zostały zdobyte przez księcia węgierskiego Gejzę II. W XIV w. tereny Rusi Halickiej zostały przyłączone do Polski przez Kazimierza Wielkiego, który rozpoczął na nich akcję kolonizacyjną. W XIV i XV w. powstaje na tych terenach wiele nowych osad, m.in.: Trepcza, Czerteż, Prusiek, Nowotaniec, Kostarowce, Stróże Wielkie i Małe, Hłomcza, Płowce, Sanoczek, Międzybrodzie. Osady te były własnością rodów szlacheckich i rycerskich. Znaczne dobra skupili w swych rękach władający na zamku Sobień – Kmitowie. Obok nich liczącymi się wtedy rodami byli także: Oleśniccy, Matiaszowie, Tarnawscy i Czeszykowie.

Bogactwem tej ziemi staje się sól pozyskiwana ze źródeł solankowych. Wiek XVI przynosi nasilenie konfliktów powodowanych pogorszeniem sytuacji na wsi. Dochodzi do buntów chłopstwa przeciw pańszczyźnie. Cały XVII w. pogrążony był w ogniu wojen i najazdów, które dodatkowo pogorszyły sytuację gospodarczą. Szczególnie dotkliwy był najazd tatarski w 1624 r. Spowodował on spustoszenie, wiele wsi uległo spaleniu, a ich mieszkańcy dostali się w jasyr. W 1772 r. nastąpił pierwszy rozbiór Polski. Gmina znalazła się w zaborze austriackim. Zaborca zlikwidował dotychczasowy podział administracyjny, przyporządkowując tereny naszej gminy na krótko do cyrkułu leskiego, a następnie sanockiego. Koniec XVIII w. przynosi znaczne ożywienie gospodarcze. Pomimo niewoli rozwija się rzemiosło. Szczególny rozkwit przeżywa kołodziejstwo, bednarstwo, stolarstwo i kamieniarstwo. Powstają cegielnie (Mrzygłód), młyny i browary (Markowce, Jurowce i Sanoczek). Rok 1848 przynosi zniesienie pańszczyzny. Poprawia się sytuacja ludności wiejskiej, następuje wzrost produkcji rolnej i postęp techniczny. Wprowadza się nowe metody uprawy roli, we wsiach zakładane są warsztaty tkackie, olejarnie i tartaki napędzane siłą wody. Druga połowa XIX w. to dynamiczny rozwój przemysłu naftowego. Złoża ropy zostają odkryte m.in. w Tyrawie Solnej. Kolejny potężny bodziec do rozwoju gospodarczego dała zbudowana w 1872 r. linia kolejowa Przemyśl – Łupków i Zagórz – Sanok – Jasło oddana do użytku w 1884 r. W końcu XIX w. zaczyna rozwijać się ruch spółdzielczy. Powstają kasy gminne służące pomocą mieszkańcom wsi. Rozwój gospodarczy zostaje nagle zahamowany przez wybuch I wojny światowej. Jesienią 1918 r. otwierają się nowe perspektywy. Po wieloletniej niewoli wraca tu Rzeczypospolita. Jednak dopiero lata 30. przynoszą znaczne ożywienie gospodarcze. Następuje poprawa ekonomiczna wsi, maleje liczba analfabetów, powstają uniwersytety wiejskie np. w Dobrej Szlacheckiej. W 1939 r. wybucha II wojna światowa. Rozpoczyna się terror i bezwzględna systematyczna gospodarka rabunkowa ziem okupowanych. Okupacja zbiera okrutne żniwo, śmierć ponosi 10 tys. Polaków i 8 tys. Żydów. Pozostają po niej zdewastowane zakłady przemysłowe i ogromne zniszczenia materialne. Wysiedlenia związane z konfliktem polsko-ukraińskim doprowadzają do znacznego zmniejszenia się liczby ludności.