Honory dla bohaterów ostatniej bitwy Września ‘39 na Ziemi Sanockiej

W dniu 10 września 2018r., jak co roku mieszkańcy Ziemi Sanockiej uczcili pamięć polskich żołnierzy z 6. pułku strzelców podhalańskich, poległych w Bykowcach k. Sanoka. Podhalańczycy pod dowództwem ppor. rez. Mariana Zaremby usiłowali zatrzymać Niemców z pierwszej dywizji piechoty górskiej Wehrmachtu.

Uroczystość rozpoczęła i gości przywitała Anna Hałas Wójt Gminy Sanok słowami:

Obrońcy naszej Ojczyzny, których pamięć dziś czcimy polegli we wsi Bykowce 10 września 1939 roku. Byli żołnierzami Wojska Polskiego z formacji podhalańskich. To już 79 rocznica brutalnej agresji niemieckiej. Dziś spotykamy się przy pomniku w Bykowcach, aby oddać cześć i chwałę bohaterom, którzy polegli w obronie tak wielu…

O bohaterskich czynach polskich żołnierzy podczas września 1939 przypomniał dr Hubert Osadnik z Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku.

Ppor Marian Zaremba, z wykształcenia inżynier leśnik został powołany w lecie 1939r. i służył w 6. samborskim pułku podhalańczyków. Jako dowódca tylnej straży kompanii karabinów maszynowych miał za zadanie opóźnianie natarcia wroga na wycofujące się z Sanoka Wojsko Polskie. Według relacji świadka wydarzeń z 10 września 1939 roku, podhalańczycy postanowili przepuścić jadących na przedzie motocyklistów i otworzyli ogień dopiero, kiedy pojawiły się ciężarówki z piechotą. Podporucznik Zaremba nie widząc szans dalszej obrony i wobec utraty 5 żołnierzy nakazał pozostałym wycofać się z pola walki, a sam kontynuował ostrzał. Po wyczerpaniu amunicji został wzięty do niewoli. Niemiecki oficer po przesłuchaniu więźnia, zastrzelił go. Jego ostatnie słowa przed śmiercią miały brzmieć: „Polsko pomścij”… Szczątki ppor. Zaremby, początkowo złożone w przydrożnej mogile, trafiły na miejscowy cmentarz w 1940 roku, kilka miesięcy po zajęciu tych terenów przez Armię Czerwoną. Pamięć o bohaterstwie Mariana Zaremby, który wraz z pięcioma podkomendnymi poległ w Bykowcach, była przekazywana wśród mieszkańców wsi z pokolenia na pokolenie. Kilka lat temu staraniem członków Stowarzyszenia Rozwoju Wsi Bykowce na żołnierskich mogiłach stanęły nagrobki. Wraz z ppor. Marianem Zarembą zginęło pięciu jego podkomendnych: szer. Ludwik Lisiak, szer. Ignacy Matuszczak, szer. Leon Piłat, szer. Leon Urbaniak i szer. NN. Wszyscy spoczywają na cmentarzu w Bykowcach.

W uroczystości udział wzięli: Piotr Uruski poseł na Sejm RP, przedstawiciele władz samorządowych, żołnierze 1 Batalionu Strzelców Podhalańskich im. gen. bryg. Józefa Kustronia 21 Brygada Strzelców Podhalańskich z Rzeszowa wraz z kadrą oficerską, grono leśników z podkarpacia z Dyrekcją Regionalnych Lasów Państwowych na czele, a także przedstawiciele lokalnego gospodarza, corocznego współorganizatora uroczystości, Nadleśnictwo Brzozów. Licznie przybyli kombatanci – świadkowie i uczestnicy walk, przedstawiciele służb mundurowych w tym komendanci powiatowych Straży Pożarnych i Policji, Straży Granicznej, Służby Więziennej oraz Ochotniczych Straży Pożarnych, przedstawiciele organizacji paramilitarnych i rekonstrukcji historycznych, Harcerze wraz z panią Harcmistrz Krystyną Chowaniec oraz młodzież szkolna i nauczyciele. Wydarzenie uświetniła Orkiestra Polskiego Górnictwa Nafty i Gazu oddział w Sanoku z kapelmistrzem Grzegorzem Mroczkowskim.

W drugiej części uroczystości, która przeniosła się na cmentarz w Bykowcach, ksiądz Bogdan Blama, proboszcz parafii Wniebowstąpienia Pańskiego w Olchowcach, poprowadził modlitwę za poległych. Uroczystość zakończył Apel Poległych prowadzony przez por. K. Ukleję. Salwę honorową oddała kompania reprezentacyjna 1 batalionu 21. Brygady Strzelców Podhalańskich z Rzeszowa. Pod pomnikiem oraz na mogiłach poległych żołnierzy zostały złożone kwiaty i znicze.

Uroczystość zorganizowali: gmina Sanok, Dyrekcja Regionalna Lasów Państwowych w Krośnie, Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Bykowce “Moja Wieś” im. Stanisławy Tarnawieckiej, 21. Brygada Strzelców Podhalańskich z Rzeszowa oraz orkiestra dęta Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa w Sanoku.