“Historia solą przyprawiana” – kolejny projekt realizowany w ramach Współpracy Transgranicznej Polska-Białoruś-Ukraina 2014-2020

„Historia solą przyprawiana”to kolejny projekt z którego realizacją wystartowała Gmina Sanok w partnerstwie z Radą Miasta Borysław. Projekt otrzymał dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej w ramach Program Współpracy Transgranicznej Polska – Białoruś – Ukraina 2014–2020.

Przedsięwzięcie koncentruje się na dziedzictwie kulturowym i wspólnej polsko-ukraińskiej historii związanej z wydobyciem i produkcją soli. Jest to unikatowa inicjatywa  traktująca o mało znanym, ale bardzo ważnym okresie historycznym naszej gminy związanym głównie z Tyrawą Solną i jej okolicami.

Integralną częścią projektu poza działaniami promocyjnymi takimi jak: konferencje, produkcja filmu, wydanie przewodnika, czy organizacja questów jest tzw. komponent inwestycyjny podzielony pomiędzy dwóch partnerów.

Gmina Sanok swoje wysiłki skieruje w kierunku źródła solankowego Warzelnia w Tyrawie Solnej, które jest prawnie chronionym pomnikiem przyrody nieożywionej. Położone jest na terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych, objętego unijną dyrektywą Natura 2000. Historia stanowiska sięga przełomu epoki brązu i żelaza, co potwierdzają wykopaliska archeologiczne. Już w średniowiecznej Rusi Czerwonej ze źródeł solankowych odparowywano wodę, wytwarzając sól, którą spławiano potem Sanem lub dostarczano drogą lądową po całym kraju. O tutejszych kopalniach soli wspominano już za panowania Władysława Jagiełły. Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 r. tzw. ruskie kopalnie soli przeszły na własność monarchii habsburskiej. Dopiero w 1824 r. legalnie eksploatowano w Tyrawie Solnej tylko jedno źródło z rocznym plonem 1100 centów metrycznych soli. Według XIX-wiecznego spisu na tym terenie znajdowało się co najmniej 8 źródeł solankowych (studni), z których najgłębsza przekraczała 45 metrów. Warzelnia soli została zamknięta przez Austriaków w 1824 r.; Sól warzona została natomiast uzyskana podczas wojennych niedoborów I i II wojny światowej.

Solankowe źródło Warzelnia ma obecnie 1,5 m głębokości. Prawdopodobnie w przeszłości był znacznie głębsze, ale zostało częściowo zasypane i wypełnione zaroślami.

Zakres infrastrukturalny projektu po stronie Rady Miasta Borysław dotyczy dzielnicy miejskiej Tustanowice, która zlokalizowana jest w obszarze warstwy solankowej. Dzielnica znana jest z tego, iż oprócz pokładów ropy naftowej znajdowały się tam liczne stanowiska wydobycia soli. Obecnie „historia solna” jest zapomniana przez wielu mieszkańców, dlatego przywrócenie jej do życia jest ważnym elementem projektu. W Tustanowicach podobnie jak w Tyrawie Solnej obszar objęty projektem zostanie zagospodarowany pod kątem ruchu turystycznego.

W ramach projektu w zarówno w okolicach Warzelni oraz w Tustanowicach powstaną parkingi, wiaty turystyczne, a tereny objęte projektem zostaną oczyszczone i ogrodzone. Dodatkowo zainstalowane zostaną tablice informacyjne opisujące historię tych wyjątkowych miejsc.