Gmina Sanok to obszar o niezwykle bogatej i wielowiekowej historii, której początki sięgają czasów prehistorycznych. Badania archeologiczne potwierdzają, że tereny dzisiejszej gminy były zamieszkiwane już w epoce kamienia, o czym świadczą liczne znaleziska, takie jak: kamienne motyki z Bykowiec, czy toporek z Prusieka. Inne "skarby" pochodzą z epoki neolitu i wczesnego brązu, natomiast monety rzymskie i celtyckie wskazują na późniejsze kontakty handlowe z Cesarstwem Rzymskim i plemionami celtyckimi.
Pierwsze wzmianki pisane o tych ziemiach pochodzą z XII wieku i znajdują się w tzw. Latopisie hipackim, z którego dowiadujemy się, z którego dowiadujemy się, że nasze tereny, będące we władaniu książąt ruskich, zostały zdobyte przez księcia węgierskiego Gejzę II. Przełomowym momentem w dziejach regionu był XIV wiek, kiedy król Kazimierz Wielki przyłączył Ruś Halicką do Królestwa Polskiego. Rozpoczął się wówczas intensywny proces osadniczy i rozwój licznych miejscowości, które dziś tworzą gminę m.in.: Trepcza, Czerteż, Prusiek, Nowotaniec, Kostarowce, Stróże Wielkie i Małe, Hłomcza, Płowce, Sanoczek, Międzybrodzie. Osady te były własnością rodów szlacheckich i rycerskich. Znaczne dobra skupili w swych rękach władający na zamku Sobień – Kmitowie. Obok nich, liczącymi się wtedy rodami byli także: Oleśniccy, Matiaszowie, Tarnawscy i Czeszykowie.
W kolejnych stuleciach obszar gminy doświadczał zarówno rozwoju, jak i licznych trudności. Wiek XVI przyniósł nasilenie konfliktów spowodowanych pogorszeniem sytuacji na wsi. Dochodziło do buntów chłopstwa przeciw pańszczyźnie, zaś cały wiek XVII pogrążony był w ogniu wojen i najazdów, które dodatkowo pogorszyły sytuację gospodarczą regionu. Szczególnie dotkliwy był najazd tatarski w 1624 r., który spowodował ogromne spustoszenie. Wiele wsi uległo spaleniu, a ich mieszkańcy dostali się w jasyr.
Istotne zmiany przyniósł rok 1772. W wyniku I rozbioru Polski gmina Sanok znalazła się pod panowaniem austriackim. W okresie zaborów następowały stopniowe przemiany gospodarcze – rozwijało się rzemiosło, powstawały młyny, browary i cegielnie, a zniesienie pańszczyzny w 1848 roku przyczyniło się do poprawy sytuacji ludności wiejskiej. Zaborca zlikwidował dotychczasowy podział administracyjny, przyporządkowując na krótko tereny gminy do cyrkułu leskiego, a następnie sanockiego.
Dopiero koniec XVIII w. przyniósł znaczne ożywienie gospodarcze. Pomimo niewoli prężnie rozwijało się rzemiosło, kołodziejstwo, bednarstwo, stolarstwo i kamieniarstwo. Powstawały cegielnie (Mrzygłód), młyny i browary (Markowce, Jurowce i Sanoczek). Rok 1848 przyniósł zniesienie pańszczyzny. Poprawiła się sytuacja ludności wiejskiej, nastąpił też wzrost produkcji rolnej i postęp techniczny. Wprowadzono nowe metody uprawy roli, we wsiach zakładano warsztaty tkackie, olejarnie i tartaki napędzane siłą wody.
Druga połowa XIX w. to dynamiczny rozwój przemysłu naftowego, złoża ropy odkryto m.in. w Tyrawie Solnej. Kolejny potężny bodziec do rozwoju gospodarczego dała zbudowana w 1872 r. linia kolejowa Przemyśl – Łupków i Zagórz – Sanok – Jasło oddana do użytku w 1884 r.
Końcem XIX w. rozwinął się ruch spółdzielczy, powstały kasy gminne służące pomocą mieszkańcom wioski. Rozwój gospodarczy został jednak zahamowany przez wybuch I wojny światowej. Jesienią 1918 r. po wieloletniej niewoli wróciła Rzeczypospolita, jednak dopiero lata 30. przyniosły znaczne ożywienie gospodarcze. Nastąpiła poprawa ekonomiczna wsi, zmalała liczba analfabetów, powstały uniwersytety wiejskie, np. w Dobrej Szlacheckiej.
W 1939 r. wybucha II wojna światowa. Rozpoczął się terror i bezwzględna, systematyczna gospodarka rabunkowa ziem okupowanych. Okupacja zbierała okrutne żniwo, śmierć poniosło 10 tys. Polaków i 8 tys. Żydów. Pozostały po niej zdewastowane zakłady przemysłowe i ogromne zniszczenia materialne. Wysiedlenia związane z konfliktem polsko-ukraińskim doprowadziły do znacznego zmniejszenia się liczby ludności.
Współczesna Gmina Sanok została ukształtowana jako jednostka samorządu terytorialnego w wyniku reform administracyjnych państwa, obejmując liczne miejscowości położone wokół miasta Sanok, które stanowi jej siedzibę, choć nie wchodzi w jej skład.
Dziś Gmina Sanok łączy bogate dziedzictwo historyczne z nowoczesnym rozwojem, zachowując unikalny charakter regionu o silnych tradycjach kulturowych i gospodarczych.